Recept: ‘Turks fruit’  van Jan Wolkers

Koen Wauters weet wat geluk is. Hij geeft er Sportpaleizen en tv-uren vol mee weg. Hij sticht al sinds boekendokterheugenis blijdschap in harten van muziek- en amusementminnend Vlaanderen. Zijn stem klinkt al jaren in kerken en op huwelijksfeesten. Is het dan verwonderlijk dat een vrouw haar geliefde in ‘De juiste prijs’ ten huwelijk vraagt? We hebben het hier over de hoogmis van handel en liefde, voorgegaan door de Opper-Clouseau.

Was het een daad van onbezonnenheid? Bezwaarlijk, ze waren al zes jaar en twee kinderen samen voor het hoge jawoord eruit kwam. Hier is over nagedacht en vergaderd. Nu is het de boekendokters persoonlijke mening dat de groep mensen die kapotgegaan zijn aan het idee van ‘eeuwige trouw’ iets groter is dan het segment dat er zijn voordeel mee gedaan heeft, maar soit. Nee, het is hier niet het ‘wat’ maar het ‘hoe’ wat wat bibliotherapie vergt. Want het is een waanbeeld om Wauters en glitter nodig te hebben voor een huwelijk.

Neem de huwelijksscène uit Jan Wolkers ‘Turks fruit’, de mooiste lofzang op de onbezonnenheid van de liefde: ‘Niet lang daarna trouwden we. Gratis. Alleen het trouwboekje was vijftig cent. We gingen er net zo heen als toen ik haar voor de eerste keer van de kermis meegenomen had naar mijn atelier. Op de fiets. Zij op de bagagedrager waar ik voor de gelegenheid een wollig doekje op had gelegd onder de snelbinder. Per slot van rekening hoefde ze zich geen moeten in haar reet te hobbelen op de mooiste dag van haar leven.’  Dat wollige doekje zou misschien wel eens het meest ontroerende bewijs van liefde zijn uit de Nederlandstalige literatuur. Daar kan zelfs de vertolker van ‘Daar gaat ze’ nog wat van leren.

Nu alleen hopen dat de relatie tussen de quizkandidaat en zijn aanstaande een langer leven beschoren dan de ontsporende achtbaanrit van de hoofdpersonages uit ‘Turks Fruit’.

Recept: ‘The Laughing Heart’ van Charles Bukowski

Doe het niet. Ga naar www.zelfmoordlijn.be. Doe het niet. Wie met zelfdodingsgedachten loopt, moet hier niet zijn. Hier spreekt de boekendokter niet als gecertificeerd therapeut. Hier spreekt hij als iemand die ooit de pijn en de twijfel heeft gevoeld. De pijn van en de twijfel aan het leven. Zo.

U bent nog niet weggesurft? Dat kunnen we er misschien het beste van maken. Dat moeten we allemaal leren. Zeker de Belgen. Tweeduizend per jaar stappen er uit het leven, schreef de krant onlangs. Dat is boven het wereldgemiddelde. Dat is meer dan twee keer zoveel als in het verkeer.

‘Kan kunst de wereld redden?’, een reclameslogan waar niemand het antwoord op weet. Kan kunst een leven redden? Ook niet te beantwoorden. Maar een leven zonder kunst kan de boekendokter zich niet voorstellen. Dat realiseerde hij zich voor het eerst toen de niet onaardige en goedbedoelde muurschilderijen in een station hem deugd deden. Het station in kwestie werd altijd in den vroege aangedaan op weg naar een stompzinnige baan en een nog grijzere toekomst. De baan ging voorbij. De toekomst trok op.

In tijden van het zwartste zwart leest de boekendokter geen romans maar poëzie. Hetzij het materiaal van singer-songwriters, hetzij het traditionele spul van de dichter. Maar toen het donker zich boven zijn hoofd dreigde te sluiten, was er een gedicht dat hij dagelijks herlas. Een gedicht dat niets oploste maar een klein beetje hielp de neus net boven de drab te houden. Een paar millimeters kunnen genoeg zijn.

Het was een gedicht van Charles Bukowski (1920 – 1994), een schrijvende dronkelap. Het merendeel van zijn prozawerk vindt de boekendokter eerder vermakelijk dan memorabel. Klinkt goed, vertelt weinig. Maar in zijn poëzie slaat hij door het papier heen. Zoals in het gedicht ‘ The Laughing Heart’  gepubliceerd in zijn posthume werk Betting on The Muse. Bij uitzondering hier het volledige medicijn:

your life is your life.
don’t let it be clubbed into dank
submission.
be on the watch.
there are ways out.
there is light somewhere.
it may not be much light but
it beats the
darkness.
be on the watch.
the gods will offer you
chances.
know them, take them.
you can’t beat death but
you can beat death
in life,
sometimes.
and the more often you
learn to do it,
the more light there will
be.
your life is your life.
know it while you have
it.
you are marvelous
the gods wait to delight
in
you.

Doe het niet. Want soms gaat er iets voorbij.  Soms trekt er iets op.

Recept: ‘Generatie X’ van Douglas Coupland

Driekwart van de Vlaamse jongeren zet zich in om het milieu te verbeteren. De helft wil armoede de wereld uit. Dat leert onderzoek naar aanleiding van de Internationale Dag van de Jeugd. De ecologische reflex is toe te juichen maar als dat vooral blijkt uit het feit dat ze de fiets nemen en afval sorteren, wil de boekendokter nog al eens minzaam lachen. Als zestienjarige liet hij ook wel eens zijn cabriolet staan. En zoals iedere puber zorgde hij goed voor composthoop en glasbak. meer lezen …

Recept:  ‘De correcties’ van Jonathan Franzen

Het genezen zit de boekendokter in het bloed. Zijn grootvader was dorpsarts.  Hij  had drie medicijnen. Aspirine, antibiotica en een volkswijsheid. Die laatste luidde: ‘Een mens is niet gemaakt om alleen te zijn.’ Sukkelde een patiënt met hygiëne, gezondheid of levenslust, dan was de eenzaamheid daar vaak debet aan. Zeker, voor virale infecties heb je meestal ook een soortgenoot als schuldige aan te wijzen. Maar dat weegt niet op tegen de voordelen van lichaamswarmte, verwachtingen en de noodzaak proper voor de dag te komen.

En wat is de Belgische politiek anders dan een geconcentreerde vorm van leven? Dus ook in dit speelveld moet er samengeleefd. Goed, met zeven mogelijke coalitiepartners wordt het er niet makkelijker op. Dus daar kan wel wat literair medicijn bij to smooth the edges. Al die dossiers mogen nu echt wel even wachten – wat weet u nog niet na drie jaar communautair stuivertje wisselen? Neem liever ‘De correcties’ van de Amerikaan Jonathan Franzen (1959), een roman ter dikte van een telefoonboek over hoe je familie aan één tafel kunt krijgen voor een kerstdiner. meer lezen …

Recept: ‘Boerenpsalm’ van Felix Timmermans

Jullie zijn met meer dan 270 miljoen. Jullie hele wereld staat stil omdat Facebook het wil. Jullie zaaien, maaien en verpesten de dag van nette status-updaters zoals de boekendokter die hard hun best doen om puntig en geciseleerd voor de dag te komen. Jullie spelen het onlinespelletje Farmville.
Verpoos even, Farmviller die dit leest en laat uw geest  waaien. Wat had u allemaal kunnen doen in de tijd die u besteed heeft aan het planten van pixels en het bemesten van bytes? Een vreemde taal leren, een goedkopere hypotheek regelen, trucs eigen maken om een betere minnaar te worden? U had zelfs gedichten uit uw hoofd kunnen leren ter vermaak en bewondering van uw omgeving. Maar nee, u bouwde een stal die niet bestaat om onderdak te geven aan een koe die u niet kunt aaien of opeten.

meer lezen …

Recept: ‘De graaf van Montecristo’ van Alexandre Dumas

Waar gaan we ons later over schamen? Ooit waren slaven, ongeletterde vrouwen, en landjepik breed geaccepteerde fenomenen die bij een beschaving hoorden, zelfs als onmisbaar werden gezien. Dat over ons tijdperk niet zal worden gehoofdschud, lijkt zeer onwaarschijnlijk. Wat zal het worden? Het eten van dieren, kinderarbeid, leidingwater zonder antidepressiva? meer lezen …

Recept: ‘The Breast’ van Philip Roth

Zoals iedere medicus haat ook de boekendokter het menselijk lichaam. Alles is er walgelijk aan: het slijmerig begin, de zwellende bloei, het crêpepapier van het verval. De geneugten die het kan ervaren wegen niet op tegen de tumoren, puisten en ingegroeide teennagels. Een arts, iedere arts, corrigeert de natuur. Vandaar ook dat ingeboren hautaine. Dat komt met de stethoscoop. meer lezen …

Recept: ‘One Day’ van David Nicholls

Liefde en politiek worden wel vaker samen door de metafoormolen gegooid maar op wat lijkt al dat knipogen en wegkijken tussen N-VA en PS? Precies, het zoeken naar minne natuurlijk.

Had deze informatieronde niet zo’n spierpijnverwekkend communautair voorspel achter de rug, dan was het vermakelijk hoe Bart De Wever & Elio Di Rupo tegelijk hard to get spelen. Maar pas op, liefde overwint misschien alles, fair play kent ze niet. De twee partijleiders moeten opletten dat als ze deze formatie volgens de regels van het spel spelen, ze elkaar misschien mislopen. En dan zijn er traantjes. Of rellen.

De heren doen er daarom goed aan om de dossiers even aan de kant schuiven en de paperback ‘One Day’ van de Britse schrijver David Nicholls open te plooien. Er komt ook een verfilming aan maar daar kunnen we nu niet op wachten.

‘One Day’ speelt zich af op woensdag 15 juli. Tussen 1988 en 2007 wordt telkens op die dag inzicht gegeven in de verhouding tussen Emma en Dexter. Op de avond van hun afstuderen belanden ze wat halfhartig in bed. En zo’n twintig jaar lang stoten ze elkaar af alleen maar om weer aangetrokken te worden. Emma heeft moeite om een weg te vinden in het leven. Dexter wordt gekatapulteerd richting roem met alle drugs en vrouwen van dien. Dexter komt keihard op zijn gezicht terecht. Emma schrijft een bestseller. En ondertussen flansen ze liefde en leven in elkaar. Tot opeens… Ja, dat moet u zelf maar lezen. En als alles uiteindelijk vast komt te liggen, dan opeens… Precies.

Wie bang is dat het hier om een al te luchtig letterhapje gaat, vreest verkeerd. ‘One Day’ schuwt het banale en de grap niet maar ook niet het zwarte, het pijnlijke en het vertederende. Het is Hornby maar dan zonder het al te jongensachtige, Bridget Jones maar dan zonder de karikatuur. Dickens zelf, maar dan zonder de postkoets en stervende weesjes.

Meneer De Wever, Monsieur Di Rupo, niet te koppig zijn, een beetje durf, een beetje doorduwen, een beetje trots inslikken. Als het voorbestemd is, zullen jullie elkaar wel vinden. Maar een beetje stroomlijning is wel wenselijk. Hier wat trailers om u lekker te maken.

En nu de boekendokter toch de gelegenheid heeft om het over voorbestemming te hebben – Jij, ja, jij, ik weet dat je dit leest. Waarom moeilijk doen? Wat gebeurd is, is gebeurd. Bel me. Het kan nog. Alsjeblieft. Bel me. Voor je het weet, zijn we twintig jaar verder zonder elkaar. Bel me.

Recept: ‘Moll Flanders’ van Daniel Defoe

‘Het was tot voor kort niet evident voor een traditionele partij om een vrouw als voorzitter te kiezen. In bijzonder moeilijke omstandigheden is het wel al vaker een vrouw geweest die de meubels moest redden. Bij CD&V was dat niet anders.’ Zo sprak Miet Smet, minister van Staat, zelf ook lid van de christendemocratische familie. Ze had het over de Marianne Thyssen die na een electorale zelfmoordexpeditie niet op een medaille kon rekenen. Nu ja, christenen hebben nu eenmaal iets met lijden.

Bij bovenstaand citaat kwam niet het beeld van een brandend huis in me op waaruit de tengere Thyssen nog snel het buffet over de drempel probeert te schuiven. Meer dat van een vrouw die op Moederdag ’s avonds de keuken binnenkomt en fruitsap uit de gordijnen mag gaan koken en peperroomsaus van de verschroeide afzuigkap mag schrapen. Papa Leterme heeft haar eens heerlijk verwend en ligt nu met een tripel op zijn borstbeen voetbal te kijken. Nu ja, christenen hebben nu eenmaal iets met verragde relaties in stand houden.

Over haar eigen ambitie zei Thyssen: ‘Ik heb het altijd op zijn vrouwtjes gezegd. Die zijn altijd wat voorzichtiger in het uitdrukken van hun ambitie, ook al hebben ze die wel.’ Ze liet zich willens en wetens een archaïsche vrouwenrol duwen. Maar zonder dat ze de trukendoos erbij haalde.

Daarom, mevrouw Thyssen –die nu allicht in retraite zit- een klassieker over een sterke madam: ‘Moll Flanders’  uit 1722, van Daniel Defoe. Defoe, zelf politicus, is voor de vergetelheid behoed door zijn Survivor-verslag ‘Robin Crusoe’. Mevrouw Flanders memorie is het vrouwelijke dianegatief van de gestaag beschavende en bekerende Crusoe. De volledige titel geeft al wat inzicht: ‘The Fortunes and Misfortunes of the Famous Moll Flanders, Etc. Who Was Born In Newgate, and During a Life of Continu’d Variety For Threescore Years, Besides Her Childhood, Was Twelve Year a Whore, Five Times a Wife [Whereof Once To Her Own Brother], Twelve Year a Thief, Eight Year a Transported Felon In Virginia, At Last Grew Rich, Liv’d Honest, and Died a Penitent. Written from her own Memorandums.’

Flanders, kind van een zwangere ter dood veroordeelde, moet het haar hele leven zelf zien te klaren. Door haar schoonheid en sluwheid weet ze man na man te huwen die haar een tijdje de hand boven het hoofd kan houden. Dat loopt natuurlijk niet altijd goed af en moord, pijn, diefstal en hoererij vullen de trieste pagina’s. De heldin moet vaak huilen en zuchten en meermaals vallen passages te lezen als: ‘I knew not what to do; it was all fear without, and dark within; and I reflected on my past life as not sincerely repented of, that Heaven was now beginning to punish me on this side the grave, and would make me as miserable as I had been wicked.’  Mevrouw Thyssen, andermans misère kan de uwe doen verbleken.

Vrees niet, het is ook een boek ‘op zijn vrouwtjes’. Flanders heeft minder met feminisme te maken dan met doorzettingsvermogen. Daarvoor is Defoe toch te moralistisch en conservatief voor. Als Flanders dan eindelijk een goede man heeft gevonden, roept ze uit dat ze een leven van eerlijkheid had kunnen leiden als ze deze schat maar eerder tegen het lijf was gelopen. Natuurlijk sterft ook deze prins al snel onder de hoeven van zijn witte paard.

Flanders is een Job met borsten maar tegelijk een comeback kid. Deze niet onaangenaam weglezende brok klassieke chicklit die de lof zingt van de menselijke veerkracht kan overigens goed gelezen worden tussen de huishoudelijke taken door.

Recept: ‘Wij’ van Elvis Peeters

Tot we allemaal door ruimtewezens in slaap gebracht worden en onze lichamen gebruikt worden als wingebieden van mineralen en vet. Tot de insecten en wollige knaagdieren de aarde weer terugkrijgen. Tot de zon uitdooft als een sintel op een stenen vloer.

Tot die tijd zullen mensen elkaar pijn doen. Hoeveel beschaving of stemmingsbeïnvloeders we ook tot ons nemen.  We beginnen er meestal vroeg mee. De baby drijft zijn ouders tot moordlust met zijn hongerschreeuwen. De kleuters voeren elkaar hondendrollen in de zandbak. Tieners pesten het zelfvertrouwen van hun soortgenoten voorgoed weg. meer lezen …